بررسی پتروگرافی و شیمی ‌کانی‌ها در سنگ‌های آتشفشانی کوه‌سیاه (شمال باتلاق گاوخونی، جنوب‌شرق اصفهان)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران 3697-19395، تهران، ایران

چکیده

کوه‌سیاه در شمال باتلاق گاوخونی و شرق ورزنه (جنوب‌شرق اصفهان) قرار دارد و جزیی از نوار ماگمایی ارومیه-دختر است. این کوه آتشفشانی از بازالت و آندزیت بازالتی حفره‌دار با سن میوسن بالایی تشکیل شده است. بافت چیره این سنگ‌ها پورفیری، میکرولیتیک‌پورفیری، هیالوپورفیری و حفره‌دار است. پلاژیوکلاز، الیوین و کلینوپیروکسن کانی‌های اصلی بازالت‌ها ‌است. ارتوپیروکسن و اسپینل کروم‌دار کانی‌های فرعی‌اند. کانی‌های اصلی تشکیل‌دهنده آندزیت‌های بازالتی شامل: پلاژیوکلاز، الیوین و ارتوپیروکسن است. کلینوپیروکسن و اسپینل کروم‌دار کانی‌های فرعی را تشکیل می‌دهند. هم بازالت‌ها و هم آندزیت‌های بازالتی شامل: کلریت، کلسیت و مگنتیت به عنوان کانی‌های ثانویه‌اند. در این سنگ‌ها پلاژیوکلاز از نوع لابرادوریت و بیتونیت، الیوین‌ها از نوع کریزولیت (بیشتر تجزیه شده به کلریت)، ارتوپیروکسن‌ها از نوع انستاتیت (برخی دارای حاشیه‌ای از پیژونیت)، کلینوپیروکسن‌ها از نوع اوژیت و کلریت‌ها از نوع کروندوفیلیت است. محاسبات ترمومتری الیوین-اسپینل برای فشار 1 تا 10 کیلوبار محدوده دمایی 914 تا 1201 درجه سانتیگراد را مشخص نموده است. ترمومتری ارتوپیروکسن‌ها نیز محدوده دمایی 1248 تا 1304 درجه سانتیگراد را برای فشار 1 تا 10 کیلوبار ارایه نموده است. داده‌های ژئوشیمیایی نمونه‌های سنگ کل و شیمی‌ کانی‌ها بیانگر کالک‌آلکالن بودن این سنگ‌ها و تعلق آنها به کمان‌های آتشفشانی است.
واژه‌های کلیدی: بازالت، میوسن بالایی، کوه‌سیاه، گاوخونی، ارومیه–دختر

عنوان مقاله [English]

Petrography and mineral chemistry of volcanic rocks in Kuh-e-Siah (North of Gavkhuni lagoon, SE of Isfahan)

نویسندگان [English]

  • Bahareh Fazeli 1
  • Ghodrat Torabi 1
  • Farimah Ayati 2
چکیده [English]

Kuh-e-Siah is located in the north of Gavkhuni lagoon and east of the Varzaneh (SE of Isfahan) and is a part of Urumieh-Dokhtar magmatic arc (UDMA). The volcanic rocks of this area are vesicular basalt and basaltic andesite with Late Miocene age. The most common textures of these rocks are porphyry, microlitic porphyritic, hyaloporphyric and vesicular. Plagioclase, olivine and clinopyroxene are the main rocks forming minerals of basalts. Orthopyroxene and Cr-spinel are the accessory phases. The major minerals of the basaltic andesites are plagioclase, olivine and orthopyroxene. Clinopyroxene and Cr-spinel are present as accessory minerals. The secondary minerals of all studied rocks are chlorite, calcite and magnetite. In these rocks plagioclases are labradorite and bytownite, olivines are chrysolite (mainly changed into chlorite), orthopyroxenes are enstatite (some of them have a rim of pigeonite), clinopyroxenes are augite and chlorites are corundophilite in composition. Olivine-spinel geothermometry yielded 1 to 10 Kbar, and the temperature varies from 914 to 1201 oC. Also, orthopyroxene thermometery presents temperature of 1248 to 1304 oC for pressures of 1 to 10 Kbar. The whole rocks geochemical data and the chemistry of minerals indicate that the studied rocks are calc-alkaline in composition and geotectonically belong to the volcanic arc setting.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Basalt
  • Kuh-e-Siah
  • Late Miocene
  • Urumieh-Dokhtar
  • Kuh
  • e
  • Siah
  • Gavkhuni
  • Urumieh
  • Dokhtar