استفاده از شواهد صحرایی، میکروسکوپی و ژئوشیمیایی در تعیین منشأ آنکلاوهای ماگمایی مجموعه پلوتونیک جبال‌بارز (شرق و شمال‌شرق جیرفت)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران 19395-4697، ایران

چکیده

مجموعه پلوتونیک جبال‌بارز متشکل از چندین توده‌ نفوذی گرانیتوئیدی است که در شرق و شمال‌شرق جیرفت در جنوب استان کرمان واقع شده‌اند. ترکیب سنگ‌شناسی این مجموعه شامل: گرانودیوریت، کوارتزدیوریت، گرانیت و سینوگرانیت است. اما سنگ نفوذی غالب در این منطقه، گرانودیوریت است. این مجموعه گرانیتوئیدی، آنکلاوهای ماگمایی کروی و بیضوی با ترکیب مونزودیوریت، مونزودیوریت کوارتزدار و دیوریت کوارتزدار دارد. قطر این آنکلاوها از حدود چند میلی‌متر تا ۳۰ سانتی‌متر متغیر است. اندازه کانی‌های تشکیل‌دهنده آنکلاوها در قشر خارجی، ریزتر از مرکز آنکلاو است. دانه‌ریز بودن قشر خارجی آنکلاوها نشانه سرد شدن سریع مذاب سازنده آن در هنگام ورود به داخل ماگمای گرانیتوئیدی میزبان است. حضور آنکلاوهای ماگمایی به همراه شواهدی از حضور بافت‌های غیر تعادلی نظیر: فنوکریست فلدسپار با بافت‌های پویی‌کیلیتیک و آنتی‌پرتیت، خوردگی، تحلیل‌رفتگی و دگرسانی پلاژیوکلازها، حضور لخته‌های مافیک، آپاتیت‌های سوزنی، تیغه‌های پلاژیوکلاز کوچک درون پلاژیوکلازهای بزرگ‌تر و مرز مضرس و کنگره‌های زایده‌دار آنکلاو، همگی آمیختگی ماگمایی را تأیید می‌کنند. همچنین، پلاژیوکلازها زونینگ عادی و در برخی از موارد زونینگ نوسانی نشان می‌دهند که مؤید آمیختگی ماگمایی است. آنکلاوها و سنگ‌های میزبان آنها از لحاظ ژئوشیمیایی نیز با یکدیگر تفاوت‌های در خور توجهی نشان می‌دهند. به این صورت که آنکلاوها غنی از سدیم بوده و گرانودیوریت‌های میزبان از پتاسیم غنی هستند. علاوه بر این، آنکلاوها نسبت به گرانودیوریت‌های میزبان، از عناصر LILE و LREE تهی بوده و از عناصر HREE و Ti غنی هستند. بنابراین، به نظر می‌رسد این دو گروه سنگی شاید از دو ماگمای مختلف منشأ گرفته و در اثر فرآیند آمیختگی و اختلاط ماگمایی در کنار یکدیگر قرار گرفته باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Field evidence, microscopic and geochemical data to determine the origin of magmatic enclaves in the Jebale Barez plutonic complex (eastand northeast Jiroft)

نویسندگان [English]

  • Jamal Rasouli 1
  • Mansour Ghorbani 1
  • Vahid Ahadnejad 2
1 Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Department of Geology, Payame Noor University, 19395-3697 Tehran, I. R. of Iran
چکیده [English]

The Jebale-Barez plutonic complex is composed of granitoid intrusive bodies and is located in the east and northeast of Jiroft and south of the Kerman province. The plutonic complex is composed of granodiorite, quartz diorite, syenogranite and mostly granite. This plutonic complex includes abundant rounded and ellipsoid magmatic enclaves ranging in size from a few millimeters to 30 centimeters and varying in composition from quartz diorite, monzodiorite to quartz monzodiorite. These enclaves are very fine-grained and show chilled margin and their crystal size gradually decreases from center to the margin. The chilled margin is an evidence of rapid magma cooling once the enclaves were surrounded by host felsic magma. The mingling of two magmas is testified by presence of the disequilibrium textures such as: poikilitic and antipertite textures in the K-feldspar megacrysts, rounded, corroded and altered plagioclases, mafic clots, acicular apatites, small lath-shaped plagioclases in the large plagioclases as well as the occurrence of mafic microgranular enclaves with crenated and cuspate contact with the felsic -host rocks. Also, the plagioclase crystals display essentially normal and occasionally oscillatory zoning. The enclaves and their host rocks, geochemically is different. The former is Na-enriched whilst the latter is enriched in K. Furthermore, the enclaves are depleted in LREE and LILE while are enriched in HREE and Ti in analogy to their host granodiorites. Therefore, it seems that the enclaves and granodiorites have been originated from two different magmas which were placed adjacent to each other by magma mingling and mixing process.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Magma mingling
  • Uromieh-Dokhtar magmatic zone
  • Magmatic enclaves
  • active continental margin
  • Jebale Barez
  • Uromieh
  • Dokhtar magmatic zone