سنگ‌نگاری، زمین‌شیمی، جایگاه زمین‌ساختی و پتروژنز سنگ‌های آتشفشانی منطقه رباعی (جنوب دامغان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 1گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 2گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آویرو، آویرو، پرتغال

10.22108/ijp.2020.119892.1152

چکیده

سنگ‌های منطقه رباعی واقع در کمربند ترود-چاه شیرین در جنوب دامغان، شامل واحدهای آتشفشانی ائوسن با ترکیب آندزیت و تراکی‌آندزیت بوده که سنگ‌های آذرین نیمه‌عمیق به صورت استوک و دایک با ترکیب دیوریت، مونزونیت و مونزودیوریت پورفیری در این واحدها نفوذ کرده‌اند. بافت اصلی سنگ‌های آتشفشانی پورفیریتیک است و دارای درشت بلورهایی از کانی‌های پلاژیوکلاز، هورنبلند و بیوتیت می‌باشند. آپاتیت و زیرکن به عنوان کانی فرعی در این واحدها دیده می‌شوند. این سنگ‌ها عمدتاً سرشت شوشونیتی و یک نمونه کالک‌آلکالن پتاسیم بالا دارند. غنی‌شدگی LILE و LREE به همراه تهی‌شدگی HREE و HFSE و ناهنجاری منفی عناصر Nb و Ti همراه با شواهد دیگر مانند نسبت بالای Th/Yb در این سنگ‌های آتشفشانی، نشان‌دهنده شکل‌گیری آنها در یک محیط مرتبط با فرورانش در حاشیه فعال قاره‌ای است. مقدار 87Sr/86Sr، 143Nd/144Nd اولیه و εNd(i) آندزیت به ترتیب برابر با 704445/0، 512691/0 و 29/2 است. همه این شواهد تشکیل سنگ‌های آتشفشانی منطقه رباعی را از ذوب‌بخشی گوه گوشته‌ای در بالای زون فرورانش تأیید می‌نماید. یافته‌های سنگ‌شناسی همراه با داده‌های زمین‌شیمیایی عناصر کمیاب و خاکی نادر نشان‌دهنده گرایش کالک‌آلکالن، آلایش و هضم مواد پوسته‌ای، جدایش بلورین و پیدایش ماگما سازنده آنها در محیط‌های فرورانشی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Petrography, geochemistry, tectonic setting and petrogenises of volcanic rocks in the Robaie area (South of Damghan)

نویسندگان [English]

  • mehdi mahdavi akerdi 1
  • Azadeh Malekzadeh Shafaroudi 2
  • mohammad Hassan Karimpour 2
  • Behnam Rahimi 2
  • Jose Francisco Santos 3
1 1Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 1Department of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 2Department of Geology, University of Aveiro, Aveiro, Portugal
چکیده [English]

The rocks of the Robaie area located in the Torud-Chahshirin belt in southern Damghan, includes of Eocene volcanic units with andesite and trachyandesite composition, which are intruded by subvolcanic igneous rocks as stoke and dyke with diorite, monzonite and monzodiorite porphyry composition. The main textures of volcanic rocks are porphyritic and have Phenocrysts of plagioclase, hornblende and biotite minerals. Apatite and zircon are seen as minor minerals in these units. These rocks are mainly of a shoshonitic nature and one sample is high-K calc-alkaline. Enrichment in LILE and LREE and depletion in HREE and HFSE with negative anomalies of Ti, Nb along with other evidences, such as high Th/Yb and their position on the tectonic discrimination diagrams indicate that the volcanic rocks in discussion were emplaced into the subduction zone related to an active continental margin setting. The initial 87Sr/86Sr, 143Nd/144Nd ratios and εNdI value of andesite are 0.704445, 0.512691 and 2.29, respectively. All of this evidence confirms the formation of volcanic rocks in the Robaie area from partial melting in a mantle wedge above the subduction zone. Petrographical observations along with geochemistry of rare earth and trace elements suggest calc-alkaline affinity of the rocks under discussion as well as crustal assimilation, fractional crystallization and derivation from a subducted-related environment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Petrography"
  • "geochemistry"
  • "subduction zone"
  • "Nd-Sr isotopes"
  • "Robaie"
  • "Central Iran"

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 06 فروردین 1399
  • تاریخ دریافت: 29 آبان 1398
  • تاریخ بازنگری: 20 اسفند 1398
  • تاریخ پذیرش: 06 فروردین 1399