دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 8 32 2018 02 20 Petrology of volcanic rocks from Khan- Ghohestan area (Northeast of Birjand, East of Iran) سنگ‌شناسی سنگ‏‌های آتشفشانی منطقه خوان– قهستان (شمال‌خاوری بیرجند، خاور ایران) 127 144 22417 10.22108/ijp.2017.102314.1016 FA محمد حسین یوسف‌زاده سنگ‌شناسی سنگ‏‌های آتشفشانی منطقه خوان– قهستان (شمال‌خاوری بیرجند، خاور ایران) فاطمه فنودی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران غلامرضا فتوحی راد گروه مهندسی معدن، دانشکده مهندسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران Journal Article 2017 02 07 The Tertiary volcanic rocks in the Khan area have vast outcrops and alternatively include of lava and pyroclastic rocks. The composition of most lavas are dacite, andesite and basaltic trachyandsite with medium potassium calc-alkaline nature. The most phenocrysts in these rocks include oscillatory chemical zonal plagioclases with andesine to oligoclase composition, hornblende, pyroxene, and quartz with apatite as a common accessory mineral. The most important textures of these rocks are porphyritic with microgranular and microlitic matrix, glomeroporphyritic, flow and vesicular. The essential mineral textures are sieve, gulf corrosion and zoning, which point to inequilibrium and magma mixing processes during magma ascension. Depletion of Ti and Nb of these rocks can be indication of magmatism of subduction zone.Nb negative anomaly in the rocks under study is indicator of continental rocks and may be related to crustal involvement in magmatic processes. Based on normalized spider diagrams for rare and rare earth elements, depletion of incompatible elements with high ionic potential such as Ti, Nb, P and Zr in the studied samples can be attributed to magmatism of subduction zone and may be ascribed to the presence of an enriched and metasomatized mantle source by subduction processes and also the occurrence of amphibole and high oxygen fugacity in the magma. Based on the interpretation of tectono-magmatic diagrams, the study volcanic rocks are related to active continental margin subduction zone. سنگ‏‌های آتشفشانی ترشیری در منطقه خوان گسترش بسیاری دارند و دربردارندة تناوبی از سنگ‏‌های گدازه‏‌ای و آذر‏‌آواری هستند. گدازه‏‌ها بیشتر دربردارندة داسیت، آندزیت و تراکی‏‌آندزیت بازالتی هستند و سرشت کالک‏‌آلکالن (پتاسیم متوسط) دارند. بلورهای ‏‌پلاژیوکلاز (‏‌‏با منطقه‏‌بندی شیمیایی نوسانی و ترکیب آندزین تا الیگوکلاز)، هورنبلند، کوارتز و پیروکسن فراوان‏‌ترین درشت‌بلورهای این‏‌ سنگ‏‌ها هستند‏‌.‏‌‏‌ آپاتیت‏‌ کانی ‏‌فرعی‏‌ این سنگ‏‌ها‏ست. بیشتر بافت‏‌های‏‌‏‌ این ‏‌سنگ‏‌ها پورفیریتیک ‏‌با‏‌ زمینه میکروگرانولار ‏‌و میکرولیتی،‏‌ گلومروپورفیریتیک،‏‌ جریانی و حفره‏‌ای هستند. بافت غربالی، خوردگی‏‌خلیجی و منطقه‏‌بندی از بافت‏‌های‏‌کانیایی آنها بوده و نشان‏‌دهنده نبود تعادل و آلایش ماگما در ‏هنگام بالاآمدن است. تهی‏‌شدگی سنگ‏‌های منطقه از ‏‌Nb و Ti، همانندیِ آنها با ماگماتیسم پهنه فرورانش را نشان می‏‌دهد. بی‏‌هنجاری منفی Nb در ‏‌‏‌سنگ‏‌های منطقه،‏‌ ویژگیِ سنگ‏‌های قاره‏‌ای ‏‌است و نشان‏‌دهنده مشارکت‏‌ پوسته‏‌ای در ‏‌فرایندهای ماگمایی است. برپایه نمودارهای عنکبوتی بهنجارشدة عنصرهای ‏‌کمیاب و نادر ‏‌خاکی، تهی‏‌شدگی نمونه‏‌های بررسی‏‌شده از عنصرهای ناسازگار با پتانسیل یونی بالا (مانند: Ti، Nb، P و Zr) پیامد ماگماتیسم وابسته به پهنه فرورانش، خاستگاه گوشته‏‌ای متاسوماتیزه و غنی‌شده در پی فرایندهای فرورانش و‏‌ ‏‌از‏‌ سوی دیگر،‏‌‏‌‏‌ دارابودن آمفیبول و نیز بالا‏‌‏‌بودن فوگاسیته اکسیژن در ماگماست. برپایه نمودارهای شناسایی پهنه زمین‌ساختی ماگما، سنگ‏‌های آتشفشانی منطقه در پهنه فرورانش حاشیه قاره‏‌ای فعال پدید آمده‌اند. https://ijp.ui.ac.ir/article_22417_ed90f0e04831e3d609568c02e948617d.pdf