دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 7 28 2016 12 21 Zircon Hf isotope of Iranian porphyry copper deposits: Constraints on the source of porphyry Cu magma نسبت‌های ایزوتوپی هافنیم در بلورهای زیرکن توده‌های میزبان کانسارهای مس پورفیری ایران: رهیافتی بر خاستگاه کانسارهای مس پورفیری 1 20 21226 10.22108/ijp.2016.21226 FA مهراج آقازاده گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران 3697 – 19395، ایران Journal Article 2016 03 01 In this research, zircon Hf isotopic ratios from Sungun, Sar Cheshmeh, Meiduk, Darreh Zar and Bondar Hoza porphyry mineralized intrusions has been studied. The Hf isotopic ratios in the studied porphyry intrusions are similar and the average of zircon eHf values from Sar Cheshmeh, Meiduk, Darreh Zar, Bondar Hanza and Sungun porphyry intrusions are +8.2, +9.3, +9.2, +10 and +8.6, respectively. Also, the averages of zircon T_DM^C ages from the Sar Cheshmeh, Sungun, Meiduk, Darreh Zar and Bondar Hanza porphyry intrusions are 573, 550, 502, 510 and 464, respectively. The positive and restricted eHf values in the studied porphyry intrusion zircons along with the lack of inherited zircons shows continental crust did not contribute in the evolution of the porphyry magmas. The eHf in the studied zircons is between depleted mantle and lower crust values with a tendency towards the depleted mantle. According to adakitic nature of studied porphyry intrusions, post collisional tectonomagmatic setting and their zircon eHf values, the primary magma has been likely originated from a juvenile metamorphosed mafic lower crust with an impressive contribution of depleted mantle. در این بررسی ویژگی‌های ایزوتوپی Hf در بلورهای زیرکن از توده‌های کانه‌دار پورفیری کانسارهای سونگون در منطقه ارسباران و سرچشمه، میدوک، دره‌زار و بندر هنزا از پهنه کرمان بررسی شده‌اند. دامنه نسبت‌های ایزوتوپی Hf در این کانسارها همسان بوده و میزان میانگین eHf در بلورهای زیرکن توده‌های پورفیری سرچشمه، میدوک، دره‌زار، بندر هنزا و سونگون به‌ترتیب 2/8+، 3/9+، 2/9+، 10+ و 6/8+ است. میانگین سن‌های مدل دو مرحله‌ای هافنیم (T_DM^C) در بلورهای زیرکن توده‌های پورفیری کانسارهای سرچشمه، سونگون، میدوک، دره‌زار و بندر هنزا به‌ترتیب ۵۷۳، ۵۵۰، ۵۰۲، ۵۱۰ و ۴۶۴ میلیون سال پیش به‌دست آمده است. میزان eHf مثبت و با دامنه تغییر کم و نبود زیرکن‌های به‌ارث‌رسیده نشان‌ می‌دهد پوسته قاره‌ای مشارکت چشمگیری در خاستگاه آنها نداشته است. در زیرکن‌های این توده‌ها، دامنه eHf میان محدوده معرف پوسته زیرین و گوشته تهی‌شده و نزدیک به خاستگاه گوشته تهی‌شده است. با توجه به سرشت آداکیتی و پهنه زمین‌ساختی جایگزینی پس از برخوردی این توده‌های پورفیری و همچنین، دامنه eHf در بلورهای زیرکن، به‌نظر می‌رسد ماگمای اولیه آنها از ذوب‌بخشی پوسته زیرین مافیک دگرگون‌شده جوان، به‌همراه مشارکت چشمگیر گوشته تهی‌شده، پدید آمده‌ باشد. https://ijp.ui.ac.ir/article_21226_8b349222df0976b857b56798f4354acf.pdf

دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 7 28 2016 12 21 The lanthanide tetrad effect in granitoid of the Alvand Intrusive Complex, Hamedan بررسی اثر تتراد لانتانید در گرانیتوییدهای توده نفوذی الوند (همدان) 21 32 21227 10.22108/ijp.2016.21227 FA فرهاد آلیانی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران زهرا صبوری رنجبر گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران میر محمد میری گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران Journal Article 2015 08 09 The Alvand Intrusive Complex (AIC) is located in an area between Hamedan and Tuyserkan cities, and crops out over an area 400 km2 intruding the Sanandaj-Sirjan plutono-metamorphic belt. The emplacement age of the AIC is constrained to Upper to Middle Jurassic, based on U–Pb zircon geochronogic data. Lanthanide tetrad effects are often observed in REE patterns in the granites of the Alvand. The degree of the tetrad effect (TE1,3) is estimated and plotted vs. K/Rb, Sr/Eu, Eu/Eu*,Y/Ho, and Zr/Hf. The diagrams reveal that the tetrad effect develops parallel to granite evolution, and significant tetrad effects are strictly confined to highly differentiated samples. The strong decrease of Eu concentrations in highly evolved rocks suggests that Eu fractionates between the residual melt and a coexisting aqueous high-temperature fluid. توده نفوذی الوند در پهنه پلوتونیک-دگرگونی سنندج- سیرجان (بین شهرهای همدان و تویسرکان) و در گستره‌ای نزدیک به 400 کیلومترمربع برونزد دارد. برپایه داده‌های ‌سن‌سنجی U-Pb زیرکن، سن جایگیری این توده ژوراسیک میانی-پسین به‌دست آمده ‌است. اثرات تتراد لانتانید بیشتر در الگوهای REE مربوط به گرانیتوییدهای الوند دیده می‌شود. درجه اثر تتراد (TE_1,3) ارزیابی شده و در برابر نسبت‌های K/Rb، Y/Ho، Zr/Hf، Sr/Eu و Eu/Eu^* ترسیم شده است. این نمودارها نشان می‌دهند که اثر تتراد موازی با روند تحول گرانیت پیشروی می‌کند؛ به‌گونه‌که در نمونه‌های جدایش‌یافته‌تر اثر تتراد چشمگیری دیده می‌شود. در این نمونه‌ها، آنومالی منفی Eu در الگوی REE بهنجار شده در برابر ترکیب کندریت، معمولاً برپایه جدایش فلدسپار توضیح داده می‌شود؛ هرچند بررسی‌های دیگر گویای آن است که جدایش Eu میان مذاب به‌جا‌مانده و یک سیال آب‌دار دما بالای همیافت با آن می‌تواند تمرکز Eu در سنگ‌های بسیار جدایش‌یافته را بسیار کاهش بدهد. https://ijp.ui.ac.ir/article_21227_089a7bd0675cf8d5616ecbbd3e50d487.pdf

دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 7 28 2016 12 21 Mineral chemistry and petrogenesis of the Gurgur Mount volcanic rocks (Northeast Takab) شیمی‌کانی و سنگ‌زایی سنگ‎های آتشفشانی کوه گورگور (شمال‌خاوری تکاب) 33 54 21228 10.22108/ijp.2016.21228 FA داریوش اسماعیلی دانشکده زمین‎شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران نیلوفر نایبی دانشکده زمین‎شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران منصور قربانی دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران داود رئیسی دانشکده زمین‎شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2015 11 25 Andesitic and andesitic-basaltic lavas are widespread over most of the ground surface of the Gurgur area altered mostly by the hydrothermal solutions. The main rock forming minerals in these rocks are plagioclase, pyroxene and olivine affected by the hydrothermal solutions. The altered rocks do contain minerals including calcite, sericite and chlorite. Given the results obtained and the mineral chemistry studies, the clinopyroxenes formed in the area are, chemically, calkalkaline and of diopside-augite type formed in subvolcanic to near surface levels contemporaneous with magma ascending. Plagioclase minerals show zoning textures and lie within the two andesine and albite-oligoclase fields. These units, in terms of total rock chemistry, are classified as the calk-alkaline volcanic rocks formed in the continental arcs. On the other hand, on the trace elements chondrite-normalized diagrams and enriched mantle-normalized multi- element diagrams, the LREE enrichment relative to the HREE is observed. The LILE (i.e. Rb, K and Th) and the LREE (e.g. La, Ce and Nd) show an enrichment in comparison to the HFSE (Zr, Hf, Nb, Yb, Y and Sm). Given the Nd/Th (1.42-1.15), Zr/Nb (12.27-21.22), Ba/La (18.64-29.77) as well as LILE enrichment associated with depletion in Nb, Ta and Ti, an environment related to the subduction zones can be proposed for the area under study. Moreover, the similarity between the REE distribution pattern and the incompatible elements point to the genetic relationship between these rocks. Finally, on the base of the obtained data, it can be concluded that the volcanic rocks in the Gurgur Mountain were likely formed during the extended magmatism of the Urumieh-Dokhtar in the Cenozoic.  گدازه‌های آندزیتی – بازالت‌آندزیتی بخش بزرگی از محدوده گورگور را در برگرفته‌اند. محلول‌های گرمابی بیشتر آنها را دگرسان کرده‌اند. بیشتر کانی‎های سازنده‌ این سنگ‎ها پلاژیوکلاز، پیروکسن و الیوین هستند که با محلول‌های گرمابی دگرسان شده‎اند. سنگ‎های دگرسان‌شده دربردارنده کانی‎های کلسیت، سریسیت و کلریت هستند. با توجه به داده‌های به‌دست‌آمده و بررسی‎ شیمی‌کانی‌ها، کلینوپیروکسن‌ها دیوپسید - اوژیت هستند و ماگمای میزبان آنها کالک‌آلکالن بوده و در ژرفای متوسط تا کم و در هنگام بالاآمدن ماگما پدید آمده است. همچنین، پلاژیوکلازها آندزین و آلبیت - الیگو‌کلاز هستند و منطقه‌بندی دارند. با توجه به تجزیه شیمی ‌کل سنگ، این سنگ‌ها در گروه سنگ‎های آتشفشانی کالک‌آلکالن کمان قاره‌ای رده‌بندی می‌شوند. از سوی دیگر، در نمودارهای عناصر کمیاب به‌هنجار شده در برابر ترکیب کندریت و چند عنصری به‌هنجار شده در برابر ترکیب گوشته، غنی‌شدگی عناصر LREE در برابر HREE دیده می‌شود. عناصر LILE (مانند Rb، K، Th) و عناصر LREE (مانند Nd، Ce، La) در برابر HFSE (Nb، Hf، Zr، Sm، Y، Yb) غنی‌شدگی نشان می‌دهند. با توجه به مقدار نسبت‌های Nb/Th (15/1 تا 42/1)، Zr/Nb (27/12 تا 22/21)، Ba/La (64/18 تا 77/29) و همچنین، غنی‌شدگی LILE و تهی‌شدگی Nb، Ta و Ti، در مجموع می‌توان پهنه پیدایش وابسته به پهنه‌های فرورانش را برای این ناحیه پیشنهاد داد. همچنین، هماهنگی پراکندگی REE و عناصر ناسازگار در نمونه‎ها گویای وابستگی زایشی این سنگ‎ها به یکدیگر است. برپایه داده‌های به‌دست‌آمده، سنگ‎های آتشفشانی (آندزیت- بازالت‌آندزیتی) کوه گورگور در پی فعالیت ماگمایی گسترده مجموعه ماگمایی ارومیه-دختر در بازه زمانی سنوزوییک باید پدید آمده باشند. https://ijp.ui.ac.ir/article_21228_f32eecc4b7b66e84478fd876e95865a8.pdf

دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 7 28 2016 12 21 Genesis and tectono-magmatic setting of Sadrabad iron Skarn (west of Yazd) ژنز و جایگاه تکتونوماگمایی اسکارن آهن صدرآباد (باختر یزد) 55 72 21230 10.22108/ijp.2016.21230 FA سعید مشتاق گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران حمایت جمالی گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران علیرضا ندیمی شهرکی گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران هاشم باقری گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران فریبرز بنی آدم گروه ژئومتیکس، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران Journal Article 2015 08 10 The Sadrabad iron deposit is located 28 km west of Sadrabad village (west of Yazd) at the Urumieh-Dokhtar magmatic arc. The Upper Triassic-lower Jurassic sedimentary rocks (dolomitic limestone, sandstone, shale and marl), the Cenozoic granite to dioritic intrusive bodies and the Quaternary unconsolidated deposits outcrop in the study area. The intrusive bodies are of I-type calc-alkaline series formed in syn-collision to post collision settings of continental margin subduction zone. The later quartz monzodiorite intrusions played a significant role in iron mineralization. The location of mineralization controlled by NW-SE and NE-SW fault systems. Olivine, clinopyroxene, garnet, tremolite-actinolite, epidote, serpentine, talc, phlogopite, calcite, dolomite, brucite and hydromagnesite are the main skarn minerals. The ore bodies consist mainly of magnetite with minor pyrite, chalcopyrite and pyrhotite which occur as massive, vein-veinlets, brecciate and disseminated magnetite. Skarn formation occurs in two prograde and retrograde stages. Olivine, clinopyroxene and garnet formed in prograde and the remaining minerals in retrograde stages. The temperature and salinity of fluid inclusions in quartz veins associated with serpentine (in retrograde stage) range from 217 to 280^˚cand 8 to 16 (wt %) NaCl respectively, indicating the mixing of magmatic and meteoric water in retrograde stage. The Mg-bearing silicates such as serpentine, phlogopite, diopside and talc in the Sadrabad skarn, point to the mineralization of magnesian type.  کانسار آهن صدرآباد در 28 کیلومتری باختر صدرآباد (باختر استان یزد) و در کمان ماگمایی ارومیه – دختر جای دارد. سنگ‌های رخنمون‌یافته در منطقه شامل سنگ‎های رسوبی تریاس پسین – ژوراسیک پیشین (سنگ آهک دولومیتی، ماسه‌سنگ، شیل و مارن)، توده‌های گرانیتی تا دیوریتی سنوزوییک و نهشته‌های کواترنری هستند. توده‌های نفوذی از سری ماگمایی کالک‌آلکالن و از گرانیت‌های نوع I برخوردی تا پس از برخوردیِ پهنه فرورانشِ حاشیه قاره‌ای هستند. در پیدایش کانسار آهن، توده‌های با ترکیب کوارتزمونزودیوریت تأخیری‌تر نقش اصلی را داشته‌اند. گسل‌های با روند شمال‌باختری – جنوب‌خاوری و شمال‌خاوری-جنوب‌باختری در کنترل کانه‌زایی نقش بسزایی داشته‌اند. کانی‎های الیوین، کلینوپیروکسن، گارنت، ترمولیت-اکتینولیت، اپیدوت، سرپانتین، تالک، فلوگوپیت، کلسیت، دولومیت، بروسیت و هیدرومنیزیت از کانی‎های اسکارنی در این کانسار هستند. ماده معدنی که بیشتر از مگنتیت همراه با مقدار اندکی از پیریت، کالکوپیریت و پیروتیت پدید آمده، به‎صورت عدسی‌های توده‌ای، رگه-رگچه ای، برشی و پراکنده دیده می‌شود. پیدایش اسکارن در دو مرحله پیش‌رونده و پس‌رونده روی داده است. کانی‎های الیوین، کلینوپیروکسن و گارنت در مرحله پیش‌رونده و کانی‌های دیگر در مرحله پس‌رونده پدید آمده‌اند. میانبار‌های سیال در رگچه‌های کوارتز همراه با سرپانتین (مرحله پس‌رونده)، بازه دمایی 217 تا 280 درجه سانتیگراد و درجه شوری 8 تا 16 درصد وزنی معادل NaCl را نشان می‌دهد که نشان‌دهنده آمیختگی آب‌های ماگمایی با آب‌های جوی در مرحله پیدایش اسکارن پس‌رونده است. وجود سیلیکات‌های منیزیم‌دار مانند سرپانتین، فلوگوپیت، دیوپسید و تالک، کانسار آهن صدرآباد را در رده اسکارن‌های آهن نوع منیزیم‌دار جای می‌دهد. https://ijp.ui.ac.ir/article_21230_e3d7827a86c61d13e078337b9ae34783.pdf

دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 7 28 2016 12 21 Investigation of effective factors in mineralization at Dalli porphyry Cu-Au deposit, Markazi province: base on geological, mineralogical and geochemical evidences بررسی عوامل مؤثر بر کانه‌زایی در کانسار مس- طلای پورفیری دالی، استان مرکزی: بر پایه بررسی‎های زمین‎شناسی، کانی‎شناسی و زمین‌شیمی 73 94 21231 10.22108/ijp.2016.21231 FA مهدی دانشجو گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران علیرضا زراسوندی گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران هوشنگ پورکاسب گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران محسن رضایی گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران هوشنگ اسدی هارونی دانشکده معدن، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2015 10 01 The Dalli porphyry Cu-Au deposit is located in Delijan city, Markazi province, Iran. The deposit, structurally, is placed in the central part of the Urumieh-Dokhtar magmatic arc (UDMA) and consists of two parts, the South Part and the North Part with andesite to andesite basalt wall-rock intruded by granitoids (diorite, quartz diorite and monzodiorite). The aim of this study is the investigation of geologic, mineralogic and geochemical characteristics of the Dalli deposit in order to understand the mineralization factors effective in productive parts. For this purposes, in addition to field observations as well as mineralogical investigations, sampling was done from unaltered, mineralized and less-altered portions for geochemical studies using LA-ICP-MS. Mineralogical and geological evidences indicate that the presence of phyllic, argillic and supergene alterations with more abundance of hornblende, biotite and magnetite in the South Part are effective parameters in increasing the mineralization potential of the Southern Part. As the presence of hornblende, magnetite and lesser abundance of plagioclase indicate high ƒH₂O and ƒO₂ during magma evolutions and the phyllic and supergene alterations provide conditions for copper precipitation by creating heat loss and copper solution, respectively. This is also supported by high Eu/Eu^*, [Dy/Yb]_n, [La/Sm]_n values and REEs trend with a upward concavity for the South Part. کانسار مس- طلای پورفیری دالی در شهرستان دلیجان، استان مرکزی در بخش مرکزی کمان ماگمایی ارومیه- دختر جای گرفته است. این کانسار دارای دو بخش به‌‌نام‌‌های جنوبی و شمالی با سنگ دیواره آندزیتی تا آندزی‌‌بازالتی است و گرانیتوییدها (دیوریت، کوارتزدیوریت و مونزودیوریت) به درون آنها نفوذ کرده‌‌اند. هدف این پژوهش، بررسی ویژگی‌‌های زمین‎شناسی، کانی‎شناسی و زمین‌شیمی کانسار دالی برای درک پیامد عوامل کانه‌زایی در بخش‌های بارور است. در این راستا، افزون‌‌بر بر بازدیدهای صحرایی و بررسی کانی‎شناسی، از بخش‌های غیردگرسان، کانه‌‌زا و کمتر دگرسان‌‌شده نمونه‌برداری شد. سپس برای بررسی‎های زمین‌شیمیایی، نمونه‌ها به روش LA-ICP-MS بررسی شدند. شواهد کانی‎شناسی و زمین‌‌شناختی نشان‌دهنده این است که حضور دگرسانی‌های آرژیلیک و فیلیک همراه با فراوانی بیشتر هورنبلند، بیوتیت و مگنتیت در بخش جنوبی عوامل مؤثر در افزایش پتانسیل کانه‌زایی بخش جنوبی هستند. به‌گونه‌ای‌که حضور هورنبلند، مگنتیت و فراوانی کمتر پلاژیوکلاز نشان‌دهنده‌ ƒO₂ و ƒH₂O بالا هنگام تحول ماگما هستند و دگرسانی‌‌های فیلیک و برون‌زاد، به‌‌ترتیب با پیدایش افت دما و انحلال مس، شرایط را برای ته‌نشست مس فراهم کرده‎اند. برپایه مقدارهای بالای Eu/Eu^*، [Dy/Yb]_n و [La/Sm]_n و روند عناصر خاکی نادر (REE) با تقعر رو به بالا، این یافته‌ها برای بخش جنوبی نیز تأیید می‌شوند. https://ijp.ui.ac.ir/article_21231_c671e95e475a75e5d769b732e73d6cfd.pdf

دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 7 28 2016 12 21 Petrogenesis of low Silica Adakitic domes of Sahl (South of Shahrood, southeast of Semnan Province) پتروژنز گنبدهای آداکیتی کم‌سیلیس سهل (جنوب شاهرود، جنوب‌خاوری استان سمنان) 95 108 21232 10.22108/ijp.2016.21232 FA فضیلت یوسفی گروه پترولوژی و زمین‎شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، سمنان، ایران محمود صادقیان گروه پترولوژی و زمین‎شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، سمنان، ایران سیده زهرا ساداتی جمالی گروه پترولوژی و زمین‎شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، سمنان، ایران بتول منصوری‌مقدم گروه پترولوژی و زمین‎شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، سمنان، ایران حبیب‌اله قاسمی گروه پترولوژی و زمین‎شناسی اقتصادی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، سمنان، ایران Journal Article 2015 09 26 Sahl area, in the south of Shahrood, is a part of the northern portion of the Central Iran Structural Zone. The area is dominated by a thick sequence of the Paleocene to the middle Eocene volcanic and volcano-sedimentary rocks. Hypabyssal igneous rocks as dome, dike and sill with trachybasaltic andesite and trachyandesite composition intruded the sequence. Various enclaves with amphibolitic, gneissic, hornblenditic, pyroxenitic, tonalitic, gabbroic, tuffaceous sandstone and siltstone nature with different sizes and shapes are present in the rocks studied which can be taken as an evidence of contamination and magma mixing processes. With respect to geochemical characteristics, the studied rocks are belonging to low silica adakites , with calc-alkaline to high potassium calc-alkaline affinity, enriched in LREE and LILE and depleted in HREE and HSFE. Overall, the mentioned adakites resulted from crystallization of melts originated from partial melting of metasomatized or modified mantle wedge, above the subduction zone of the Neotethys oceanic slab (Sabzevar - Daruneh branch). منطقه سهل در جنوب شاهرود، بخشی از شمال پهنه ساختاری ایران‎مرکزی است که در آن توالی ستبری از سنگ‎های آتشفشانی و آتشفشانی-رسوبی، به سن پالئوسن تا ائوسن‎ میانی، رخنمون دارند. در درون این توالی،سنگ‎های آذرین نیمه‌ژرف، به شکل گنبد، دایک و سیل با ترکیب بیشتر تراکی‌آندزی‌بازالتی و تراکی‌آندزیتی، نفوذ کرده و جای گرفته‌اند. در این سنگ‎های آذرین، انکلاوهای گوناگونی با سرشت آمفیبولیتی، گنیسی، هورنبلندیتی، پیروکسنیتی، تونالیتی، گابرویی، توفی سیلتستونی و توفی ماسه‌سنگی با اندازه و شکل‎های گوناگون یافت می‌شود که نشان‌دهنده آلایش و آمیزش ماگمایی هستند. با توجه به ویژگی‌های زمین‎شیمیایی، این سنگ‎ها از آداکیت‌های کم سیلیس به‌شمار می‌روند و دارای سرشت کالک‌آلکالن تا کالک‌آلکالن پتاسیم بالا هستند. همچنین، دارای غنی‌شدگی از LILE و LREE و تهی‌شدگی از HSFE و HREE هستند. با توجه به همه ویژگی‌های زمین‎شناسی، این آداکیت‎ها از تبلور مذاب برآمده از ذوب‌بخشی گوة گوشته‌ای متاسوماتیسم‌شده در بالای پهنه فرورانش لیتوسفر اقیانوسی (شاخه سبزوار - درونه) پدید آمده‎اند. https://ijp.ui.ac.ir/article_21232_74afe8320965c582090dcd98550482ec.pdf

دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 7 28 2016 12 21 Geochemical study of young basalts in East Azerbaijan (Northwest of Iran) بررسی زمین‌شیمی بازالت‌های جوان آذربایجان‌شرقی (شمال‌باختری ایران) 109 126 21239 10.22108/ijp.2016.21239 FA نصیر عامل گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران موسی اکبرزاده لاله گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2015 09 03 The young basalts in East Azerbaijan are placed in West Alborz – Azerbaijan zone. Volcanic activities have extended from the Pliocene to the Quaternary by eruption from fracture systems and faults. Rocks under study are olivine-basalt and trachybasalts. The main minerals are olivine, pyroxene, plagioclase set in glassy or microcrystalline matrix and olivine are present as phenocryst. The textures in the studied rocks are mainly hyaloporphyric, hyalomicrolitic and porphyritic. Trace elements and rare earth elements on spider diagrams have high LREE/HREE ratio. Rare earth elements on diagram display negative slope indicating alkaline nature for the basalts under study. As it may be observed, on tectonic diagrams, the Marand basalts are placed on Island Arc basalt (IAB) field, whereas the Ahar, Heris, Kalaibar and Miyaneh basalts are classified as Ocean Island Basalts (OIB) and finally the basalts of Sohrol area are plotted on continental rift Basalt (CRB) field. The Marand and Sohrol basalts were likely originated from lithospheric - astenospheric mantle with 2 to 5 % partial melting whereas, the Ahar, Heris and Kalaibar basalts having same source experienced 1-2% partial melting rate and the Miyaneh basalts possibly produced from lithospheric mantle with 10-20% partial melting rate pointing to shallow depth of mantle and the higher rate of melting. Based on tectonic setting diagrams, all the rocks studied are plotted in post collisional environments. بازالت‌های جوان آذربایجان‌شرقی در پهنه البرز باختری- آذربایجان جای گرفته‌اند. تکاپوهای آتشفشانی از پلیوسن تا کواترنری با بیرون‌آمدن گدازه‌ها از سیستم‌های شکستگی و گسل‌ها روی داده است. سنگ‌ها الیوین‌بازالت و تراکی‌بازالت هستند. کانی‌های اصلی آنها الیوین، پیروکسن، پلاژیوکلاز در خمیره‌ای شیشه‌ای و یا ریز‌بلور هستند. بافت این سنگ‌ها هیالوپورفیریتیک و هیالومیکرولیتیک پورفیریتیک با درشت‌بلورهای الیوین‌ها است. عناصر کمیاب و خاکی نادر در نمودار‌های عنکبوتی، نسبت بالایی از LREE/HREE را نشان می‌دهند. شیب منفی در نمودار عناصر خاکی نادر نشان‌دهنده سرشت آلکالن آنهاست. در نمودارهای زمین‌ساختی، بازالت‌های منطقه مرند در گستره IAB، اهر، هریس، کلیبر و میانه در گستره OIB و بازالت‌های سهرل در گستره CRB جای گرفته‌اند. نمونه‌های مرند و سهرل از خاستگاه گوشته‌ای سنگ‌کره‌ای - سست‌کره‌ای، با نرخ ذوب 2 تا 5 درصد، هریس، اهر، کلیبر با همان خاستگاه با نرخ ذوب‌بخشی 1 تا 2 درصد و نمونه منطقه میانه نیز از ذوب‌بخشی 10 تا 20 درصد از گوشته سنگ‌کره‌ای پدیدآمده‌اند و چه‌بسا نشان‌دهنده ژرفای کم گوشته و نرخ ذوب بالای آن است. برپایه نمودار‌های پهنه زمین‌ساختی، نمونه‌ها در گستره کمان‌های پس از برخورد جای گرفته‌اند. https://ijp.ui.ac.ir/article_21239_5be23eeb7f7feb2be71f3ad2aa55c524.pdf

دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 7 28 2016 12 21 Geochemistry and tectonomagmatic setting of the Kharaju gabbroic intrusions (South Azarshahr, East Azerbaijan province) زمین‌شیمی و محیط تکتونوماگمایی نفوذی‌های گابرویی خراجو (جنوب آذرشهر، استان آذربایجان شرقی) 127 144 21240 10.22108/ijp.2016.21240 FA عبدالناصر فضل‌نیا گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه 165 - 57153، ایران Journal Article 2015 09 27 Kharaju mafic intrusions (south Azarshahr; East Azarbaijan) are gabbro in composition. The rocks with Eocene age intruded the northwest part of Urumieh -Dokhtar magmatic belt with a trend of NW-SE. These rocks contain mostly of minerals such as plagioclase, quartz, pyroxene, titanite, apatite and magnetite. The rocks are moderate to high calc-alkaline. The gabbros were produced as a result of the partial melting of mantle wedge with spinel lherzolite and after emplacement into the crustal magma chamber underwent fractional crystallization. Injection of the Kharaju intrusions is in relation to the last stages of Neotethys subduction activity under Central Iran. Negative anomaly in the high ionic strength elements (HFSE) like, Nb, Ta, P, Hf and Zr and mild positive anomalies of Eu and Sr with moderate increases in values of K, Sr, Rb, Ba, Pb and U show oblique subduction beneath Central Iran might be willing to make the appropriate space on the edge of central Iran and as a result, partial melting in the mantle wedge occurred due to reduce the pressure as decompression. توده‌های نفوذی مافیک خراجو (جنوب آذرشهر، آذربایجان‌شرقی)، با ترکیب گابرو و سن ائوسن، در شمال‌باختری پهنه ماگمایی ارومیه-دختر و با روند شمال‌باختری-جنوب‌خاوری نفوذ کرده‌اند. این سنگ‌ها دارای بلورهای پلاژیوکلاز، کوارتز، کلینوپیروکسن، تیتانیت، آپاتیت و مگنتیت هستند. سرشت ماگمایی سنگ‌های آذرین درونی خراجو کالک‌آلکالن با پتاسیم متوسط تا بالاست. این گابروها در پی فرایند ذوب‌بخشی در گوة گوشته‌ای با ترکیب اسپینل‌لرزولیت پدید آمده و پس از جایگزینی در آشیانه ماگمایی پوسته‌ای، دچار جدایش بلورین شده‌اند. نفوذ این سنگ‌ها در پی مرحله‌های پایانی فعالیت فرورانشی نئوتتیس، به‌صورت مایل به زیر ایران‌مرکزی، بوده است. ناهنجاری منفی در عناصر با قدرت یونی بالا (HFSE)، مانند Nb، Ta، P، Hf و Zr، و ناهنجاری مثبت ملایم در مقدار Eu و Sr، همراه با افزایش ملایم در مقادیر K، Sr، Rb، Ba، Pb و U نشان می‌دهد که چه‌بسا در پی فرورانشِ مایل به زیر ایران‌مرکزی فضا‌های مناسبی در لبه ورقه ایران‌مرکزی پدید آمده است؛ سپس در پی کاهش فشار و ذوب‌بخشی در گوة گوشته‌ای، مذاب‌های سازنده این نفوذی‌ها پدید آمده‌‌اند. https://ijp.ui.ac.ir/article_21240_6467ada19026e497987b93e86ba7763f.pdf

دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 7 28 2016 12 21 Dating and source determination of volcanic rocks from Khunik area (South of Birjand, South Khorasan) using Rb-Sr and Sm-Nd isotopes سن‌سنجی و خاستگاه سنگ‎های آتشفشانی منطقه خونیک (جنوب بیرجند، خراسان جنوبی) با بهره‌گیری از ایزوتوپ‌های استرانسیم و نئودیمیم 145 160 21241 10.22108/ijp.2016.21241 FA سمیه سمعیی گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران محمدحسن کریم‌پور گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران مجید قادری گروه زمین شناسی اقتصادی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران محمدرضا حیدریان شهری گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران ژوزه فرانسیسکو سانتوز گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه آویرو، آویرو، پرتغال Journal Article 2015 05 11 The Khunik area is located in the south of Birjand, Khorasan province, in the eastern margin of Lut block. Tertiary volcanic rocks have andesite to trachy-andesite composition. Dating analyzing by Rb-Sr method on plagioclase and hornblende as well as whole-rock isochron method was performed on pyroxene-hornblende andesite rock unit. On this basis the emplacement age is Upper Paleocene (58±11 Ma). These rocks have initial ⁸⁷Sr/⁸⁶Sr and ε_Nd 0.7046-0.7049 and 2.16-3.12, respectively. According to isotopic data, volcanic rocks originated from depleted mantle and have the least crust contamination while it was fractionated. Geochemically, Khunik volcanic rocks have features typical of calk-alkaline to shoshonite and are metaluminous. Enrichment in LILEs and typical negative anomalies of Nb and Ti are evidences that the volcanic rocks formed in a subduction zone and active continental margin. Modeling suggests that these rocks were derived dominantly from 1–5% partial melting of a mainly spinel garnet lherzolite mantle source that is metasomatized by slab-derived fluid. منطقه خونیک در جنوب بیرجند، در استان خراسان جنوبی و در کناره خاوری بلوک لوت جای دارد. سنگ‎های آتشفشانی ترسیری در این منطقه ترکیب آندزیتی و تراکی‌آندزیت هستند. سن‌سنجی به روش روبیدیم-‌استرانسیم بر روی کانی‎های پلاژیوکلاز، هورنبلند و ‌کل سنگ نمونه هورنبلند پیروکسن آندزیت انجام شد. بر این پایه، سن جایگیری مجموعه آتشفشانی در منطقه خونیک 11±58 میلیون سال پیش (پالئوسن پایانی) به‌دست آمد. این سنگ‎ها دارای ترکیب ایزوتوپی ⁸⁷Sr/⁸⁶Srو εNd اولیه به‌ترتیب 7046/0 تا 7049/0 و 16/2+ تا 12/3 + هستند. برپایه داده‌های ایزوتوپی، ماگمای مادر سنگ‎های آتشفشانی از گوشته تهی‌شده پدید آمده و دچار کمترین آلودگی پوسته‌ای در هنگام تبلوربخشی شده است. از دیدگاه زمین‎شیمیایی، سنگ‎های آتشفشانی منطقه خونیک کالک‌آلکالن تا شوشونیتی و متاآلومین هستند. غنی‌شدگی از LILE‌ها و آنومالی منفی Nb و Ti در سنگ‎های آتشفشانی نشانه پیدایش آنها در پهنه فرورانش و در جایگاه زمین‌ساختی کناره‌های فعال قاره‌ای است. برپایه الگو‌سازی انجام‌شده، این سنگ‎ها در نتیجه 1 تا 5 درصد ذوب‌بخشی گوشته متاسوماتیسم شده با ترکیب اسپینل‌گارنت‌لرزولیت پدید آمده‎اند. https://ijp.ui.ac.ir/article_21241_ad988595166024a6c2d9b2a53d092cb3.pdf

دانشگاه اصفهان پترولوژی 2228-5210 7 28 2016 12 21 Geochemistry and paleotectonomagmatic setting of metabasites protolith from Asalem metamorphic complex (northwest Rasht) زمین‎شیمی و جایگاه پالئوتکتونوماگمایی سنگ‌مادر متابازیت‌های مجموعة دگرگونی اسالم (شمال‌باختری رشت) 161 179 21242 10.22108/ijp.2016.21242 FA محسن نصرآبادی گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین، قزوین، ایران محمد سعادت گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین، قزوین، ایران Journal Article 2015 05 03 Asalem metamorphic complex consists mostly of metabasite, metapelite and serpentinite. Metabasites display metamorphic features of greenschist and blueschist facies. Greenschist facies rocks that found as both foliated and massive types contain mineralogical assemblage of actinolite, chlorite, albite and epidote. Blueschists contain mineralogical assemblage of sodic amphibole, epidote and phengite. Whole rock analyses of the metabasites indicate basaltic to andesitic composition with mainly calcalkaline nature of their protolith. According to the discrimination diagrams of tectonomagmatic setting, the protolith of investigated metabasites has been islands arc and somewhat mid ocean ridge. The patterns of rare earth elements and spider diagrams of the Asalem metabasites resemble to the basic and intermediate magmatism of islands arc or suprasubduction setting as well. Greenschists and blueschists facies rocks of the Asalem metamorphic complex have been probably equivalent to islands arc or young and hot oceanic crust of suprasubduction zone setting. This portion of oceanic basin unlike the subducted even and thick oceanic lithosphere of Paleotethys during accretion in the shallower levels of accretionary prisms, have underwent metamorphic conditions of blueschist and greenschist facies and finally gave rise to the formation of the metabasites of the Asalem metamorphic complex.  مجموعة دگرگونی اسالم، بیشتر متابازیت، متاپلیت و سرپانتینیت است. متابازیت‌ها دگرگونی در رخساره‌های شیست‌سبز و شیست‌آبی را نشان می‌دهند. سنگ‎های رخساره شیست‌سبز از نوع برگواره و توده‌ای بوده و دارای مجموعه کانی‎شناسی، اکتینولیت، کلریت، آلبیت و اپیدوت هستند. شیست‌های آبی دارای مجموعه کانی‎شناسی آمفیبول سدیک، اپیدوت و فنژیت هستند. تجزیه شیمیایی ‌کل سنگ این متابازیت‌ها، نشان‌ می‌دهد که سنگ‌مادر (پروتولیت) آنها دارای ترکیب بازالتی تا آندزیتی با سرشت بیشتر کالک‌آلکالن بوده است. برپایه نمودارهای شناساییِ جایگاه زمین‌ساختی ماگما (تکتونوماگماتیک)، سنگ‌مادر این متابازیت‌ها وابسته به جزایر کمانی و تا اندازه‌ای پشته‌های میان‌اقیانوسی بوده است. الگوی عناصر خاکی نادر و نمودارهای عنکبوتی متابازیت‌های اسالم نیز همانند ماگماتیسمِ حدواسط و بازیک در جزایر کمانی یا بالای پهنه فرورانش است. احتمالاً سنگ‎های رخساره شیست‌سبز و شیست‌آبیِ مجموعة دگرگونی اسالم معادل جزایر کمانی یا پوسته اقیانوسی داغ و جوان بالای پهنه فرورانش بوده‌اند. برخلاف سنگ‌کره اقیانوسی فرورویِ هموار و ستبر پالئوتتیس، در این بخش از پهنه اقیانوسی با انباشته‌شدن در بخش‌های سطحی‌تر، منشورهای به‌هم‌افزوده کانال فرورانش دچار شرایط دگرگونی رخساره‌های شیست‌آبی و سبز شده و متابازیت‌های مجموعة دگرگونی اسالم پدید آمده‌اند.  https://ijp.ui.ac.ir/article_21242_4cf134460fbf10aa5b4285e4945f6940.pdf