پترولوژی و ژئوشیمی لکوگرانیت‌های مجموعه آذرین دگرگونی ده‌سلم (شرق لوت)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده علوم زمین دانشگاه خوارزمی تهران

2 گروه ژئوشیمی- دانشکده علوم زمین- دانشگاه خوارزمی

چکیده

مجموعه آذرین–دگرگونی ده‌سلم در شرق استان خراسان جنوبی و در مجاورت گسل نهبندان، بخشی از خرده‌قاره ایران مرکزی محسوب می‌شود که شواهد ارزشمندی از تکامل پوسته قاره‌ای در حاشیه شرقی ایران را در خود ثبت کرده است. این پژوهش با هدف تبیین ویژگی‌های پتروگرافی، ژئوشیمیایی، شیمی کانی‌ها و جایگاه تکتونیکی گرانیت‌های شرق و جنوب‌شرق کمپلکس ده‌سلم و بررسی ارتباط آن‌ها با سنگ‌های میگماتیتی و پی‌سنگ قدیمی منطقه انجام شده است. واحدهای مورد مطالعه شامل کوارتزمونزودیوریت، کوارتزسینیت، مونزوگرانیت و سینوگرانیت هستند که عمدتاً دارای بافت تمام‌بلورین با شواهدی از بافت‌های پگماتیتی، میکروگرافیکی و پرتیتی می‌باشند. حضور تورمالین، گارنت، مسکویت و بیوتیت به‌عنوان کانی‌های فرعی شاخص، به‌ویژه در لوکوگرانیت‌ها، از ویژگی‌های مهم کانی‌شناسی این توده‌ها است.

شواهد صحرایی و میکروسکوپی وجود میگماتیت‌های استروماتیکی در حاشیه شرقی کمپلکس و پاراژنزهای دما–فشار بالای شامل سیلیمانیت، کوارتز و فلدسپار را نشان می‌دهد که بیانگر وقوع ذوب‌بخشی پوسته‌ای در شرایط دگرگونی درجه بالا است. داده‌های ژئوشیمیایی سنگ‌کل (XRF و ICP-OES) نشان می‌دهد که این گرانیت‌ها ماهیت کالک‌آلکالن و در محدوده ساب‌آلکالن قرار داشته و عمدتاً متعلق به سری کالک‌آلکالن پتاسیم‌بالا و پرآلومین هستند. نسبت‌های A/CNK و الگوهای عناصر کمیاب، مشارکت منبع پوسته‌ای آلومین‌دار را در تشکیل ماگما تأیید می‌کند. نمودارهای تفکیک محیط تکتونیکی جایگیری این توده‌ها را در محدوده گرانیت‌های همزمان با برخورد (Syn-COLG) تا قوس آتشفشانی (VAG) نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Petrology and geochemistry of leucogranites of the Deh Salem metamorphic igneous complex (eastern Lut)

نویسندگان [English]

  • shahryar Mahmoudi 1
  • Mehran yaganehfar 2
  • Shiva lavi 2
1 تهران- خیابان مفتح - پلاک 43 - دانشگاه خوارزمی - دانشکده علوم زمین
2 Kharazmi university
چکیده [English]

نتایج آنالیز شیمی کانی‌ها (EPMA) بیانگر ترکیب تورمالین‌های شورل غالب، گارنت‌های غنی از آلماندین–اسپسارتین و بیوتیت‌های سازگار با مذاب‌های حاصل از ذوب متاپلیت‌ها است. ترکیب پلاژیوکلازها در محدوده الیگوکلاز تا آندزین و زونینگ شیمیایی آن‌ها، همراه با شواهد بافتی، شرایط ناپایدار و تحول تدریجی ماگما را نشان می‌دهد. این ویژگی‌ها در مجموع بر منشأ ذوب رسوبات پلیتی و متاپسامیتی در یک محیط غنی از آلومینیوم دلالت دارد و گرانیت‌های مورد مطالعه را در زمره گرانیت‌های نوع S قرار می‌دهد.

داده‌های سن‌سنجی U–Pb بیانگر جایگزینی بخش مهمی از توده‌های گرانیتی در بازه زمانی حدود ۱۶۳ تا ۱۷۳ میلیون سال پیش (ژوراسیک میانی تا پسین) همزمان با فاز اصلی دگرگونی ناحیه‌ای کمپلکس ده‌سلم است. با این حال، حضور زیرکن‌های موروثی با سن‌های قدیمی‌تر نشان‌دهنده مشارکت پی‌سنگ پرکامبرین و ثبت رویدادهای کهن‌تر پوسته‌ای در شرق ایران است. بر این اساس، گرانیت‌های شرق ده‌سلم حاصل ذوب‌بخشی پوسته‌ای در یک پهنه برخوردی فعال بوده و نقش مهمی در بازسازی و تکامل پوسته قاره‌ای حاشیه شرقی ایران ایفا کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها [English]

  • East Iranian Basement
  • zircon
  • uranium-lead dating
  • igneous granite
  • Deh Salem
پترولوژی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 27 خرداد 1405

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 02 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری: 26 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش: 27 خرداد 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار