پتروژنز، ژئوشیمی و جایگاه تکتونوماگمایی سنگ‌های نفوذی شمال‌شرق (بادرود) نطنز (کمربند ماگمایی ارومیه–دختر، ایران مرکزی).

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 گروه زمین‌شناسی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.

چکیده

توده‌های نفوذی شمال‌شرق (بادرود) نطنز در ارتفاعات کوه ماهور–چاه‌کاله، واقع در ۱۲۰ کیلومتری جنوب‌شرق کاشان و شمال‌شرق شهرستان بادرود (استان اصفهان) بین طول‌های جغرافیایی ′۱۵°۵۲ تا ′۳۰°۵۲ شرقی و عرض‌های جغرافیایی ′۵۲°۳۳ تا ′۰°۳۴ شمالی، در بخش مرکزی کمربند ماگمایی ارومیه–دختر و درون توالی‌های آتشفشانی ائوسن رخنمون یافته‌اند. سنگ‌های منطقه عمدتاً شامل گرانیت، گرانودیوریت و سینیت تا سینودیوریت هستند و از نظر ژئوشیمیایی، دارای ماهیت غالب متاآلومینوس تا مرزی پرآلومینوس، سرشت کالک‌آلکالن پتاسیم‌بالا و ویژگی‌های گرانیتوئیدهای تیپ I را نشان می‌دهند. در نمودارهای چندعنصری بهنجارشده، غنی‌شدگی بارز از عناصر لیتوفیل با شعاع یونی بزرگ (LILE) و عناصر نادر خاکی سبک (LREE) همراه با بی‌هنجاری منفی مشخص در عناصر با شدت میدان بالا ( HFSEنظیر Nb، Ta و Ti)، نشانگر تأثیر مؤلفه‌های فرورانش و متاسوماتیسم سیالات فرورانشی در سنگ منشأ است. نسبت‌های بالای La/Sm و Sm/Yb بر اشتقاق از یک منبع گوشته‌ای لیتوسفری غنی‌شده (Enriched Mantle) دلالت دارند و پراکندگی‌های مشاهده‌شده در نمودارهای عناصر فرعی (نظیر Zr–Y)، ناشی از فرایندهای پس از ذوب و تفریق کانی‌های فرعی (زیرکن و آپاتیت) سازگار است و تضادی با ویژگی‌های منبع ندارد. روندهای زمین‌شیمیایی بیانگر دو مسیر فرگشتی کاملاً مجزا هستند؛ به‌طوری‌که گرانیتوئیدها حاصل تفریق بلوری ماگماهای کالک‌آلکالن کمانی (با جدایش غالب فازهای پلاژیوکلاز و آمفیبول) بوده، در حالی که سنگ‌های سینیتی–سینودیوریتی از درجات پایین ذوب‌بخشی گوشته متاسوماتیزه‌شده مشتق شده و تفریق درون‌گروهی می‌تواند با آلایش پوسته‌ای محدود در جایگیری‌های کم‌عمق را متصور شد. این مجموعه نشان‌دهنده یک محیط زمین‌ساختی کمان قاره‌ای تا پس از برخورد وابسته به زون فرورانش نئوتتیس در زمان ائوسن است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Petrogenesis, Geochemistry and Tectonomagmatic Setting of the Intrusive Rocks in the Northeast (Badroud) of Natanz (Urumieh-Dokhtar Magmatic Belt).

نویسندگان [English]

  • Masoud Farrahi Ashtiani 1
  • Mohammad Ali Arian 1
  • Afshi Ashja Ardalan 1
  • Mojgan Salavati 2
1 Department of Geology, NT. C, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Department of Geology, L. C, Islamic Azad University, Lahijan, Iran.
چکیده [English]

The NE Natanz (Badroud) intrusive bodies, outcropping in the Mahur–Chah-Kaleh elevations (120 km SE of Kashan, NE Badroud, Isfahan Province; 52∘15′–52∘30′ E and 33∘52′–34∘00′ N), are emplaced within Eocene volcanic sequences in the central Urumieh–Dokhtar Magmatic Belt (UDMB). The intrusive complex predominantly comprises granite, granodiorite, syenite, and syenodiorite. Geochemically, these rocks exhibit high-K calc-alkaline affinities, dominant metaluminous to borderline peraluminous signatures, and characteristic I-type granitoid features. On normalized multi-element diagrams, pronounced enrichments in large-ion lithophile elements (LILEs) and light rare earth elements (LREEs), coupled with prominent negative high-field-strength element (HFSE) anomalies (notably Nb, Ta, and Ti), demonstrate the significant role of subduction-related metasomatism in the source region. Elevated La/Sm and Sm/Yb ratios reflect derivation from an enriched lithospheric mantle (EM) source. Variations in trace-element systematics (e.g., Zr–Y) are attributed to post-melting processes and accessory phase fractionation (zircon and apatite), entirely consistent with the source characteristics. Geochemical trends delineate two distinct evolutionary paths: (1) granitoids generated via fractional crystallization of arc calc-alkaline magmas dominated by plagioclase and amphibole fractionation; and (2) syenitic–syenodioritic suites derived from low-degree partial melting of a metasomatized mantle with intra-suite differentiation coupled with minor crustal contamination at shallow emplacement levels. Overall, this intrusive assemblage records a transitional continental arc to post-collisional tectonic setting related to the Neo-Tethyan subduction system during the Eocene.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Granite–syenite
  • Geochemistry
  • Mantle metasomatism
  • Urumieh–Dokhtar Magmatic Belt (UDMB)
  • NE Natanz (Badrood)

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 28 شهریور 1405
  • تاریخ دریافت: 03 شهریور 1405
  • تاریخ بازنگری: 28 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش: 28 شهریور 1405