نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین شناسی، دانشگاه پیام نور، ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشگاه پیام نور، ایران

چکیده

توده‌های نفوذی دوران و شاه‎بلاغی در زون ایران‎مرکزی و در غرب و جنوب‏غرب زنجان رخنمون دارند و شامل پالس‎های نفوذی میکاگرانیت، گرانیت‎پورفیری و گرانیت صورتی به همراه انکلاوها و دایک‏های بازیک هستند. بر اساس تعیین سن U-Pb بر روی بلورهای زیرکن، توده گرانیت‎پورفیری 567 میلیون سال قبل و توده گرانیتی صورتی در 538 میلیون سال قبل جایگزین شده‎اند. توده‌های گرانیتی دارای میزان سیلیس بسیار بالا (SiO2>78%wt) و میزان اکسیدهای TiO2, Fe2O3, MgO, CaO, P2O5 بسیار پایین می‎باشند. توده‎های گرانیت‎پورفیری و میکاگرانیت دارای Na2O بالا و آلبیت‎گرانیت هستند و گرانیت صورتی نسبت K2O/Na2O حدود 1 را دارد. توده‎های گرانیتی مورد مطالعه از نوع متاآلومین تا پرآلومین ضعیف و میزان ACNKکمتر از 1/1 می باشد. در دیاگرام‎های عنکبوتی و عناصر نادر خاکی، توده گرانیت پورفیری از HREE و HFSE غنی شدگی و از LREE و LILE تهی شدگی و میکاگرانیت‏ها از LILE تهی‎شدگی و از HFSE و LREE غنی‎شدگی نشان می‎دهند و نمونه‎های گرانیت صورتی و سنگ‎های بازیک از LREE و LILE غنی‎شدگی و از HFSE تهی‎شدگی نشان می‎دهند. توده‎های گرانیتی مورد مطالعه ویژگی‎های گرانیت‎های نوع I تفریق‎یافته را نشان می‎دهند. ماهیت سدیک توده های گرانیت پورفیری و میکا گرانیت اولیه بوده و این توده‏ها از ذوب بخشی پوسته قدیمی با ترکیب پلیت فلسیک ایجاد شده‏اند. سنگ‎های بازیک از ماگمای مشتق‏شده از گوشته متاسوماتیسم‎شده توسط سیالات فرورانشی ایجاد شده‏اند. توده‎های گرانیتی مورد مطالعه از ذوب بخشی منابع مختلف پوسته‎ای در محیط کششی بعد از برخوردی و در حین صعود گوشته و افزایش گرادیان زمین‎گرمایی تشکیل شده‎اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Petrogenesis and dating of Doran and Shah Bolaghi intrusions: Implications for post-collisional sodic and high-silica granitic magmatism

نویسندگان [English]

  • Zahra Badrzadeh 1
  • Mehraj Aghazadeh 2

1 Department of Geology, Payame Noor Universtiy, PO BOX 19395-3697, Tehran, Iran

2 Department of geology, Payame Noor university, Iran

چکیده [English]

Doran and Shah Bolaghi plutons are outcropped in the central Iran structural zone, in the west and south west of Zanjan city. The intrusions including mica-, porphyry- and pink granites as well as basic enclaves and dykes. Zircon U-Pb dating of porphyritic- and pink granites revealed that they emplaced in 568 and 538 Ma, respectively. The studied granitic rocks show very high silica (SiO2>78%wt) and very low TiO2, Fe2O3, MgO, CaO, P2O5 contents. Mica- and porphyry granites show high Na2O content and are albite granites and pink granite show K2O/Na2O ratio about 1. The granitic intrusions are metaluminous to weakly peraluminous and ACNK content lower than 1.1. In the spider- and REE diagrams, porphyry granite samples show enrichmint in HREE and HFSE and deplation in LREE and HREE, while mica granie samples represent deplation in LILE and enrichment in HFSE and LREE. The pink granites and basic rocks show enrichment in LREE and LILE and deplation in HFSE. The studied granitic rocks represent highly-fractionated granite feutures. Sodic nature of the mica-and porphyry granites is primary and they have been originated from partial melting of pelitic felsic source. Pink granites have been derived from partial melting of toalitic to granodioritic rocks in the lower crust. Studied granitic intrusions have been generated from various crustal sources in an extensional post collision tectonic setting during upwelling of mantel and increasing geothermal gradient.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Albite granite
  • U-Pb dating
  • Petrogenesis
  • Post collision
  • Doran and Shah Bolaghi intrusions