نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی-دانشکده علوم-دانشگاه بیرجند

2 گروه مهندسی معدن، دانشکده معدن، عمران و شیمی، دانشگاه صنعتی بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده

در معدن سنگ لاشه گورید در فاصله 5 کیلومتری غرب شهرستان سربیشه (استان خراسان جنوبی)، رخنمون‌هایی از گدازه‌-های آندزیتی با ساختار ستونی وجود دارد که از نظر تقسیمات زمین‌شناسی در بخش شرقی بلوک لوت قرار گرفته‌اند. کانی-های سازنده گدازه‌ها شامل پلاژیوکلاز فراوان، پیروکسن و گاهی کانی کدر هستند. بررسی ویژگی‌های هندسی درزه‌های ستونی در معدن گورید نشان داد که ستون‌ها مخلوطی از چندوجهی‌های 4، 5، 6 و 7 وجهی بوده و در رده نامنظم قرار می-گیرند. بر مبنای اندازه‌گیری‌های انجام‌شده در سه بلوک مجزا (هر یک به مساحت حدود یک متر مربع) از ستون‌های آندزیتی معدن گورید، میانگین شاخص شش ضلعی 83/0 بدست آمد. میزان کل عناصر نادر خاکی در گدازه‌های ستونی معدن گورید 36/185 تا ppm23/204 بوده و الگوی یکنواخت با غنی‌شدگی LREE نسبت به HREE شبیه مجموعه‌های کالک-آلکالن با 76/9-26/8N=(La/Yb)، 85/7-76/6N=(Ce/Yb) و آنومالی منفی ضعیفEu (میانگین 89/0Eu/Eu*=) نشان می‌دهند. غنی‌شدگی LREE نسبت به HREE به همراه غنی شدگی در LILE (به استثنای Ba) و تهی‌شدگی HFSE (Nb، Ti و P) در گدازه‌های بررسی‌شده، بیانگر ماگماتیسم کمان‌ آتشفشانی حاشیه فعال قاره است. نسبت Sm/Yb در نمونه‌های آندزیتی گورید کمتر از 5/2 (میانگین 86/1) است که بیانگر نبود یا وجود مقدار کمی گارنت در خاستگاه است. نسبت پایینDy/Yb (78/1 تا 32/2) در این سنگ‌ها، خاستگاه اسپینل لرزولیتی آن‌ها را تأیید می‌نماید. با بهره‌گیری از نسبت‌های N(La/Yb) (LREE/HREE) و N(Gd/Yb) (MREE/HREE) نیز مشخص شد که نمونه‌ها در قلمرو پایداری اسپینل و در مجاورت منحنی ذوب اسپینل لرزولیت با حدود 90 درصد اسپینل واقع شده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Geometric properties, petrography, geochemistry and tectonic setting of columnar andesites of Goorid quarry rubble mine, west of Sarbisheh city (South Khorasan)

نویسندگان [English]

  • Seyyed Saeid Mohammadi 1
  • Malihe Nakhaei 2

1 Department of Geology-Faculty of Sciences-University of Birjand

2 -Department of mining engineering, Faculty of mining, civil and chemistry, Birjand university of technology, Birjand, Iran

چکیده [English]

In the Goorid quarry rubble mine at 5km west of Sarbisheh city (Southern Khorasan) outcrops of andesitic lavas with columnar structures exist from the view of geological subdivisions, located in the eastern part of the Lut block. Lava-forming minerals include abundant plagioclase, pyroxene, and sometimes opaque minerals. Investigation of geometric properties of columnar jointing in the Goorid mine shows that columns are a mixture of 4, 5, 6, and 7-side polygons and belong to the Irregular group. Based on measurements on three separate blocks (Each with an area of about one square meter) of Goorid mine andesitic columns, the average of the hexagonality index was 0.83. Total REE in the Goorid mine columnar lavas show a range from 185.36 to -204.23ppm and a uniform pattern with LREE enrichment relative to HREE similar to calc-alkaline assemblages with (La/Yb)N=8.26-9.76, (Ce/Yb)N=6.76-7.85 and weak negative Eu anomalies(average Eu/Eu*=0.89). Enrichment in LREE relative to HREE with Enrichment in LILE(except Ba) and depletion in HFSE (Nb, Ti, P) in studied lavas suggests active continental margin volcanic arc magmatism. The Sm/Yb ratio in the Goorid andesitic samples is less than 2.5 (mean 1.86), indicating the absence or presence of a small amount of garnet at the origin. The low Dy/Yb ratio (1.78 to 2.32) in these rocks confirms the spinel lherzolitic source. With use of (La/Yb)N (LREE/HREE) and (Gd/Yb)N (MREE/HREE ratios it was also found that the samples are plotted in the spinel stability field and adjacent to the spinel lherzolite melting curve with about 90% spinel.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pyroxene andesite
  • Columnar jointing
  • Active continental margin
  • Spinel lherzolite
  • Goorid
  • Lut